Nefrojenik sistemik fibrozis (NSF); cilt ve bağ dokularında fibrozis ile karakterize, nadir, ancak ciddi bir edinsel sistemik hastalıktır. Hastalık ilk kez 2000 yılında, 1997 yılına ait bir olgunun tanımlanmasıyla Amerika Birleşik Devletleri'nde ortaya atılmış, başlangıçta patolojinin yalnızca deri ile sınırlı olduğu düşünüldüğünden nefrojenik fibrozan dermatopati (NFD) olarak adlandırılmıştır. Ancak hastalığın bazı olgularda akciğer, karaciğer, kalp ve kas gibi cilt dışındaki organlara da yayıldığı anlaşıldığından bugün NSF terimi tercih edilmektedir. NSF, ekstremitelerde ve bazen gövdede ciltte kalınlaşma ve sertleşme ile başlar. Ciltte kızarık ya da koyulaşmış alanlar, papüller ve plaklar gelişir. Zamanla deri tahta gibi sertleşir ve portakal kabuğu görünümü ortaya çıkabilir. Tanı, deri biopsisinde spesifik histopatolojik bulguların varlığı ile konur. Hastalar tutulan bölgelerde kaşınma, yanma, ağrı hissederler; el-ayakta şişme, ciltte büller görülebilir. Birçok hastada derinin kalınlaşması eklemlerde fleksiyon ve ekstansiyonu kısıtlar. Hastalarda yürüme güçlüğü, el ve ayaklarda kontraktürler, kas güçsüzlüğü gelişir. Yaklaşık %5 olguda hızlı ilerleyici ağır hastalık ortaya çıkar. Böyle hastalarda iç organlarda fibrozis, organların normal fonksiyonlarında bozulmaya ve ölüme yol açabilir.

NSF, bugüne kadar yalnızca 1) akut ya da kronik ileri derecede böbrek yetmezliği olan hastalarda (glomerular filtrasyon hızı < 30 mL/dak/1.73 m2), 2) Hepatorenal sendromlu ya da karaciğer transplantasyonu geçirmiş veya transplantasyon adayı olup herhangi bir derecede böbrek fonksiyon bozukluğu bulunan hastalarda görülmüştür. Hastalığın nedeni kesin olarak bilinmemektedir ve bilinen etkili bir tedavisi yoktur.

Hastalığa neyin neden olduğu konusunda çok sayıda araştırma yapılmaktadır. İleri derecede böbrek yetmezliği NSF hastalarında en sık görülen bulgudur. NSF gelişimi ile ilişkili diğer durumlar arasında koagulasyon bozuklukları, derin venöz tromboz, yakın zaman önce geçirilmiş cerrahi, başarısız böbrek transplantasyonu, sistemik enfeksiyonlar ve kanser sayılabilir. 2006 yılında NSF'i tetikleyici ajanın MR incelemesinde kullanılan gadolinyum bazlı kontrast madde (GBKM) olabileceği öne sürülmüş, bu tarihten sonra bu doğrultuda çok sayıda olgu serisi ve olgu sunumu yayınlanmıştır. GBKM'lerin hangi mekanizma ile NSF'i tetikliyor olabileceği de kesin olarak bilinmemektedir.

NSF riskinin tüm GBKM'ler için aynı olup olmadığı konusu tartışmalıdır. Avrupa sağlık otoriteleri (İngiltere İnsan İlaçlari Komitesi (CHM), Avrupa İnsanlarda Kullanılan İlaçlar Komitesi farmakovijilans çalışma grubu (PhVWP) ve EMEA) riskin tüm ajanlar için aynı olmadığını ileri sürerek farklı ajanlar için farklı derecelerde uyarı ve kısıtlamalar getirirken, Amerikan sağlık otoritesi (FDA) farklı ajanların risk derecelerini belirlemenin şu anda mümkün olmadığını belirterek tüm GBKM'ler için aynı uyarının ilaç prospektüslerine eklenmesini zorunlu kılmıştır.

Sonuç olarak NSF nadir, ancak ciddi sonuçlar doğurabilen bir hastalıktır. İleri böbrek yetmezliği ya da karaciğer transplantasyonu öyküsü olan hastalar en fazla risk altındadır. Böbrek fonksiyonları normal olan kişilerin risk altında olduğuna yönelik hiçbir veri yoktur. GBKM'lerin hastalığa neden olabileceği düşünülse de kesin nedeni bilinmemektedir. Etkin bir tedavisi yoktur; böbrek fonksiyonlarının iyileştirilmesi yarar sağlayabilir. Bu yüzden radyologların, nefrologların ve ilgili diğer hekimlerin bu debilizan ve bazen ölümcül hastalığının nasıl önlenebileceği konusunda bilgilendirilmesi büyük önem taşımaktadır.

NSF ile ilgili ayrıntılı bilgiler aşağıdaki kaynaklardan elde edilebilir:

1) FDA (Amerikan İlaç ve Gıda İdaresi) tarafından yayınlanan uyarılar:
FDA Update (23 May 2007)
FDA Public Health Advisory - Update on Magnetic Resonance Imaging (MRI) Contrast Agents Containing Gadolinium and Nephrogenic Fibrosing Dermopathy (22 December 2006 )
FDA Information for Healthcare Professionals - Gadolinium-Based Contrast Agents for Magnetic Resonance Imaging Scans



2) EMEA (Avrupa İlaç Değerlendirme Ajansı) tarafından yayınlanan uyarılar:
Gadolinium-containing MRI contrast agents and Nephrogenic Systemic Fibrosis (NSF)
Questions and Answers NSF & Gadolinium
Public Assessment Report NSF & Gadolinium

3) Diğer kaynaklar:
"Nephrogenic Systemic Fibrosis: Risk Factors and Incidence Estimation," by Elizabeth A. Sadowski, M.D., and colleagues will appear in the April print issue and is available now online at http://radiology.rsnajnls.org/cgi/content/full/2431062144v1.

"Gadolinium-based MR Contrast Agents and Nephrogenic Systemic Fibrosis," by Phillip H. Kuo, M.D., Ph.D., and colleagues is available in the March print issue or online at http://radiology.rsnajnls.org/cgi/content/full/2423061640v1.

http://www.rsna.org/Publications/rsnanews/feb07/upload/RSNANews_Feb07_Gadolinium.pdf

NSF Registry - Cowper SE. Nephrogenic Fibrosing Dermopathy [NFD/NSF Website]. 2001-2007

Imaging in the time of NFD/NSF: do we have to change our routines concerning renal insufficiency? G. Bongartz; Magn Reson Mater Phy DOI 10.1007/s10334-007-0071-5 (Springer) 22 April 2007

Nephrogenic systemic fibrosis: a serious late adverse reaction to gadodiamide, H. Thomsen; European Radiology, (2006) 16:2619-2621 DOI 10.1007/s00330-006-0495-8

Gadolinium - a specific trigger for the development of nephrogenic fibrosing dermopathy and nephrogenic systemic fibrosis? T. Grobner; Oxford University Press on behalf of ERA-EDTA, Nephrol Dial Transplant 2006; 21:1104-1108 and Response to letter to the Editor, Nephrol Dial Transplant 2006; 21:3604-5

Nephrogenic Systemic Fibrosis: Suspected Causative Role of Gadodiamide Used for Contrast-Enhanced Magnetic Resonance Imaging, P. Marckmann, L. Skov, K. Rossen, A. Dupont, M. Damholt, J. Heaf, and H. Thomsen; American Society of Nephrology, 2006; JAmSocNephrol17:2359-2362,2006.doi:10.1681/ASN.2006060601

Editorial: Is there a causal relation between the administration of gadolinium based contrast media and the development of nephrogenic systemic fibrosis (NSF)? H. Thomsen, S.K. Morcos, and P. Dawson; Clinical Radiology (2006) 905-906

Gadolinium deposition in nephrogenic fibrosing dermopathy, A. Boyd, J. Zic, and J. Abraham; J Am Acad Dermatol, Articles in press, 2007 American Academy of Dermatology

Letter to the Editors: Gadolinium and nephrogenic fibrosing demopathy in pediatric patients, V. Dharnidharka, S. Wesson, and R. Fennell; Pediatric Nephrology, DOI 10.1007/s00467-006-0384-z (Springer)

Enhanced Computed Tomography or Magnetic Resonance Imaging: A Choice between Contrast Medium-Induced Nephropathy and Nephrogenic Systemic Fibrosis? Thomsen, H. S., Marckmann, P. and Logager, V.B., Acta, Radiologica, 48:6, 593-596 DOI 10.1080/02841850701370717

Important Drug Warning for Gadolinium-Based Contrast Agents Issued by Bayer HealthCare Pharmaceuticals Inc., Bracco Diagnostics Inc., GE Healthcare, and Mallinckrodt Inc.