Lomber disk patolojilerinde raporlama dilinin standart olması ve klinisyenlerle ortak dili konuşmak için NASS (North American Spine Society), ASSR (American Society of Spine Radiology) ve ASNR (American Society Of Neuroradiology) cemiyetleri yeni bir sınıflandırma önermiştir. Daha önceleri litaretürde iki türlü sınıflandırma modeli bulunmaktaydı:
1.Morfolojik model: Bu model disk aralığında diskin konturlarını normal disk, ‘bulging’ disk, protrüzyon ve ekstrüzyon olarak tanımlamaktadır. Bu sınıflandırma temelde basit geometrik kavramlara dayanmaktadır ve iki boyutlu modeldir. ‘Bulging’ tanımı oldukça problemlidir. Bulging diskin anatomik ya da patolojik tanımlamasını karşılamaz, ayırıcı tanı gerektirir. Normal anatomik çeşitlilik özellikle L5-S1 intervertebral diski seviyesinde aksiyal düzlemde göz yanılmasına sebep olabilir ve “bulging” olarak yorumlanabilir. Osteoporozda karşılılıklı vertebra gövdelerinin şekillenmesine disk konturları eşlik edebilir. Kronik disk harabiyeti ve kollapsı bu görünüme sebebiyet verebilir. Sık olarak özellikle BT’de posterior anuler disk rüptürünün oluşturduğu geniş tabanlı protrüzyon göz yanılması olarak ‘bulging’ disk olarak yorumlanabilir.
2. Patoanotomik model: Önceki modelin aksine sadece BT ve MRG’de değil aynı zamanda düz film ve diskogramdaki bulgular da yorumlanabilir. Bu sistemde amaç ormal yaşlanma değişikliklerini patolojik dejenerasyondan ayırmaktır. Disk normal genç disk, normal yaşlanmış disk ve skarlaşmış disk olarak temelde üçe ayrılır. İki dejeneratif süreç intervertebral diski etkiler. İlki spondilozis deformanstır ve primer olarak anulus fibrozus ve kemik halka epifizini etkiler. Diğeri intervertebral osteokondrozis olup nükleus pulpozus ve vertebral gövde platosunu etkilemektedir. Bu sistem geometrik kıstaslara dayanmaz ve daha karmaşıktır. Ancak özel kriterler sonrasında patolojik ve anatomik tanımlamalar getirmektedir.
Her iki sisteminde eksik yanları vardır ve disk patolojilerin yorumlanmasında karmaşaya yol açmaktadır. Amaçlanan her iki sistem birleştirmek ve ortak dil oluşturmaktır. (tablo 1).
Sagital anatomik kesitte anüler yırtık (burada radiyal tiptedir) ve disk herniasyonunun ayırıcı özellikleri gösterilmiştir. “Yırtık” terimi disk içeriğinin yer değişmeksizin anulusun radiyal, konsantrik ve horizontal bütünlüğünün bozulmasını tanımlar (resim 1).
Şematik sagital anatomik kesitte normal disk, spondilozis deformans ve intervertebral osteokondrozisin özellikleri gösterilmiştir. Bunların ayırımı tüm modalitelerle hatta konvansiyonel radyografi ile dahi mümkündür (resim 2).
Sagital T2 ağırlıklı görüntülerde alt seviyelerdeki disklerde dejenerasyonu ve spondilozis deformans görülmektedir (resim 3).
T2 ağırlıklı görüntülerde disk sinyali ve disk yüksekliği kaybolmuştur (intervertebral osteokondrozis) (resim 4).
“Herniasyon” intervertebral disk aralığından nükleus, kıkırdak ya da parçalanmış apofizyal kemiğin sınırlı yer değiştirmesini tarifler. İntravertebral disk herniasyonu ya da Schmorl nodulü disk parçasının kraniyal ya da kaudal yönde vertebra gövdesindeki platoya herniasyonunu gösterir (resim 5).
İntervertebral disk aralığı vertebral halka apofizin kenarlarıyla sınırlıdır, osteofit hariç tutulur. Şematik olarak intervertebral disk aralığından, disk içeriğinin sol posterior yönde sınırlı uzanımı herniasyon olarak tanımlanmıştır (resim 6).
Normal disk kadranlara ayrılır ve dört 90 derecelik kadrandan oluşur. Herniasyon sınırlıdır ve diskin çevresinin yarsından azının ( 180 derece) yer değiştirmesini simgeler (resim 7).
Fokal herniasyon, disk sınırlarının % 25’inden azının yer değiştirmesini simgeler (90 derece) (resim 8).
Geniş tabanlı herniasyon, disk sınırlarının %25 ile % 50 arasındaki yer değiştirmesini gösterir (resim 9).
Simetrik olarak (%50-100) disk sınırlarının halka apofizin kenarlarından taşmasına “ bulging” görünümü denir, herniasyon değildir, disk sınırlarının şeklini gösterir. Diyagnostik tanımlama içermez, patolojik ya da anatomik değişikliği göstermez (resim 10).
Asimetrik “bulging” disk sınırlarının örneğin ciddi skolyozda (%50-100) arasında taşmasını gösterir ve herniasyonu tanımlamaz (resim 11).
Herniye disk protrüzyon ya da ekstrüzyon şeklinde olur ve şekline göre tanımlanır (resim 12).
Protrüzyon (A) ve ekstrüzyon (B-C) arasındaki fark sagital kesitlerde görülebilir. Resim C’de yer değiştiren disk protrüzyona benzemesine rağmen, parçanın en büyük kraniyokaudal uzunluğu, ana disk seviyesindeki boynunun kraniyokaudal uzunluğundan fazladır. Bu yüzden ekstrüzyon olarak tanımlanır(resim 13).
Posterior santral herniasyon tipleri. A. Belirin disk içeriği migrasyonu göstermemiş küçük subligamentöz herniasyon (protrüzyon) B. Posterior longutidinal ligament altında aşağıya migrasyon gösteren, sub-ligamentöz herniasyon C. Aşağıya migrasyon gösteren, ve sekestre fragmanı bulunan sub-ligamentöz herniasyon (resim 14).
Posterior disk herniasyonunun posterior longutidinal ligamentle ilşikisi A) Tam orta hattaki sagital kesitte çok büyük olmadıkça posterior orta hat herniasyonları, posterior longutidinal ligament (PLL) altında sınırlı kalır ve bazen dış anulus lifleri PLL’e katılır ve kapsül diye adlandırılır. B. Parasagital kesitte PLL disk seviyesinde laterale uzanır ve genellikle diskin alt ve üst seviyesinde anterior epidural mesafede peridural membran (lateral membran) ile vertebra gövdesi arkasında sıkışır (subligamentöz ya da ekstra-ligamentöz) (resim 15).
Disk herniasyonlarını tanımı ve sınıflandırılması (tablo 2).
Bazı özelliklerin ayırımı noninvaziv olmayan yöntemlerle mümkün değildir.
Kapsam “containment” özelliği diskin dış anulus liflerinin bütünlüğü ifade eder, non-invazin yöntemlerle MRG ve BT ile ayırımını yapmak mümkün değildir. Diskografiyle anlaşılabilir. Devamlılık “continuity”ile serbest fragman ya da sekestre fragman kastedilir ve eş anlamlıdır. Serbest ya da sekestre fragman demek için ana diskle hiçbir bağlantısının olmaması gerekmektedir. Migrate ifadesi devamlılığı değil sadece pozisyonu belirtir. Herniye diskin PLL ile ilişkisi sub-ligamentöz ya da ekstra-ligamentöz, trans-ligamentöz olarak ifade edilir. Herniye diskin kanal ya da forameni ne ölçüde daraltığı şu şekilde belitilir. Spinal kanal ya da intervertebral foramen üç eşit parçaya ayrılır ve kanal ya da forameni ne ölçüde daraltmışsa hafif, orta ya da ağır ifadesi kullanılır. Disk parçasının bileşimi nükleer, kıkırdak, gaz ya da hava içerebilir, kalsifiye ,ossifiye, kollajenöz, skarlaşmış olabilir. Yerleşim olarak zon ve seviyelerden söz edilebilir. Aksiyal düzlemde santral, subartiküler, foraminal, ekstraforaminal ve anterior zon olarak adlandırılır. (resim 16). Sagital ve koronal düzlemde suprapedinküler, pedinküler, infrapedinküler ve disk seviyesi, seviye olarak sıralanır (resim 17-18).
Türk
Manyetik 
